U staat op het Helena van Doeverenplantsoen. Vroeger stond hier een heel groot ziekenhuis, het Zuidwal ziekenhuis. Dat werd in 1972 afgebroken. In plaats daarvan kwam er een mooi groen park met huizen eromheen. De school die er staat heet nu de Helena, net als het plantsoen. Maar wie was die Helena eigenlijk? Helena van Doeveren was een welgestelde vrouw uit Den Haag die zeer begaan was met de arme mensen in de stad. Haar familie had slimme artsen en bestuurders voortgebracht, en Helena had het geld geërfd. Toen ze ouder werd, besloot ze dat geld te gebruiken om anderen te helpen.
Helena en haar bijzondere idee
Meer dan 140 jaar geleden gingen oude mensen die erg arm waren naar een tehuis. Maar daar werden man en vrouw gescheiden: de mannen bij elkaar en de vrouwen bij elkaar. Helena vond dat oneerlijk. Dan was je al zolang samen, dan had je al heel veel meegemaakt en dan, als je oud was moest je toch uit elkaar. Dus ondersteunde ze een plan voor een speciaal tehuis voor arme oude echtparen.
Helena van Doeveren gaf in één keer heel veel geld: genoeg om het hele gebouw te bouwen én in te richten en voor iedereen warme kleding te kopen en schoenen. Het kwam te staan aan het Om en Bij en het werd in 1877 feestelijk geopend. Het heeft bestaan tot 1942.
Dit is een van de echtparen die er kwamen te wonen. Zo woonden er 20 echtparen.
Helena had maar één voorwaarde. Het tehuis moest de naam van haar overleden broer krijgen, Gualtherus van Doeveren.
Wie was die broer?
Gualtherus was een dokter. Hij werkte in de tijd dat er een enge ziekte rondging: cholera. Veel mensen in Den Haag werden ziek en de helft daarvan overleed. Hij probeerde hen te helpen, ook al was het gevaarlijk. Hij werkte in een ziekenhuis waar alleen mensen met cholera lagen.
Gualtherus ontdekte samen met andere artsen dat de vieze grachten de ziekte verspreiden. Hier zie je een kaartje uit die tijd, dat aangeeft waar de meeste besmettingen waren. Het ergste was het bij de Noordwal en de Prinsegracht, (Kortenbos) en bij de Veerkades, de Bierkade en het Spui.
Daarom werden grachten schoongemaakt of gedempt. Men dempte bij ons in de wijk de Prinsegracht. De Gedempte gracht, de Fluwelen Burgwal, de Schedeldoekhaven, de Veerkades en het Spui. Maar dat niet alleen. Elk huishouden kreeg een ton om op de poepen. En later kwamen er leidingen voor schoon drinkwater uit de duinen. Dat hielp heel goed. En niet alleen tegen cholera, maar ook tegen andere ziektes zoals de bof, de mazelen, de pokken, de rode hond, malaria en de pest. Allemaal ziektes waar veel mensen en ook veel kinderen aan stierven.
Gualtherus werkte keihard, maar stierf al jong. Hij had ook cholera gekregen. Voor zijn moed kreeg hij een oorkonde van de burgemeester. Voor Helena was hij meer dan alleen haar jongste broer.
Hij was haar held.
Het idee van de boom
Helena wilde dat haar broer herinnerd werd. Maar uiteindelijk is het haar naam die we nu nog kennen: het Helena van Doeverenplantsoen én de Helena school zijn naar háár vernoemd. Maar dat was helemaal niet haar bedoeling. Ze wilde haar broer eren. Samen met Vreedzame Kinderraad Oude Centrum / Kortenbos hebben we nu haar broer Gualtherus ook weer een plek gegeven. De grootste boom hier op het Helena van Doeverenplantsoen, de grote plataan vlak voor de ingang van ‘de Helena’ heeft nu een naam gekregen. De ….. Gualtherus van Doeverenboom.
Een mooi eerbetoon. We denken dat Helena er heel blij mee zou zijn.
Harry Berg